تذكرة الخواص سبط ابن‌جوزى آمده است : ابن‌عباس گويد : نخستين كسى كه براى خشنودى خدا از جان خويش گذشت ، على بن ابىطالب ( ع ) بود . او گويد : اميرالمؤمنين ( ع ) براى من شعرى خواند كه آن را همان شب سروده بود . وقيت بنفسى خيرَ من وطئ الحصى * و من طاف بالبيت العتيق و بالحجر رسول الاله خاف ان يمكروا به * فنجّاه ذوالطول العلى من المكر و بات رسول الله فى الغار آمنا * موقّى و فى حفظ الاله و فى ستر و بتّ اراعيهم و ما يثبتوننى * و قد وطنت نفسى على القتل و الاسر « من با جان خويش ، بهترين كسى را نجات دادم كه بر ريگ‌هاى بيابان گام نهاده و بر گرد بيت‌العتيق و حجر اسماعيل چرخيده است ؛ فرستاده‌ى خدا از اين‌كه با او نيرنگ بازند هراسان بود ، اما آن تواناى برتر او را از فريب آنان رهانيد ، و رسول خدا ايمن و آسوده و در پرده‌اى از نگهبانى الهى ، در غار آرميد . من اما همواره در انتظار يورش آنان بودم و جان خويش را براى كشته شدن و به اسارت رفتن مهيا كرده بودم . » « 1 » طبرى : نخستين سَرى كه آن را بر چوب برافراشتند ، سر حسين بود ؛ درود خداوند نثار روحش باد . « 2 » هنگامى كه زيد بن على قيام كرد ، اولين كسانى كه از ميان يارانش كشته شدند ، دو تن بودند كه آنان را براى اعلام شعار « يا منصور امِت » گسيل داشته بود . طبرى : گفته‌اند : « قيس بن سعد » اولين كسى بود كه با حسن بن على ( ع ) بيعت كرد و گفت : دست بگشا تا بر كتاب خدا ، سنت پيامبرش و پيكار با حرمت‌شكنان با تو پيمان ببندم . ( امام ) حسن ( ع ) فرمود : تنها بر كتاب خدا و سنت پيامبرش ، كه اين فراتر از هر شرط ديگرى است . پس بيعت كرد و خاموش شد و مردمان با او پيمان بستند . « 3 »

--> ( 1 ) . تذكرة الخواص 21 ( 2 ) . تاريخ الامم و الملوك 5 / 394 ( 3 ) . همان 5 / 158 .